Samen duiken in de magie van open ended play

Wat is open ended play?

Open ended play is in letterlijke vertaling spelen met een open einde. Een open einde betekent dat je geen vast doel zet, je bepaalt op voorhand niet de inhoud en volgt geen stappenplan. Fantasie en meegaan in de gekste verhalen staat hier centraal. Ja, een olifant kan roze zijn en ja een olifant kan plots het vliegtuig nemen naar de Noordpool.  

Het stelt kinderen in  staat om hun creativiteit en fantasie de vrije loop te laten. Dit bevordert de ontwikkeling emotionele en sociale vaardigheden. Het nodigt hen uit om vrij te experimenteren en stimuleert de creativiteit en probleemoplossend denken.

Hoe begin je het eraan?

• Laat de controle los.
  Je hoeft niet te weten wat het eindresultaat is. Geef je kind de ruimte om zelf te bepalen waar het spel naartoe gaat en hoe materialen worden gebruikt.
  
  
• Stel geen verwachtingen.
  Iedere speelsessie ziet er anders uit. Soms wordt er iets gebouwd, soms ontstaat er een verhaal, en soms blijven de spullen gewoon liggen.
  
  
• Blijf op de achtergrond.
  Observeer, moedig aan en stel nieuwsgierige vragen: “Wat zou je vandaag eens willen proberen?” Maar grijp niet in en stuur het spel niet.
  
  
• Accepteer chaos en tussentijdse pauzes.
  Open ended play mag rommelig zijn. Spullen liggen soms verspreid, projecten stoppen halverwege, of liggen dagenlang onafgewerkt klaar voor een volgende speelronde.

Open ended play onderwater?

• Bedenk een uitnodigende basis
  Denk hierbij aan gekleurde rijst of kikkererwten, vulvormen, schepjes, penselen, speelzand, oceaandieren, malen voor zand... 
  
  
• Laat hen mee de materialen kiezen
  Vertel niet vooraf wat het moet worden. Leg alles klaar, en nodig kinderen uit om te ontdekken: “Wat zou je hiermee willen maken?” Soms wordt er gebouwd, gespeeld of alleen gesorteerd. Het mag allemaal.
  
  
• Stimuleer fantasie en onderzoek
  Stel open vragen zoals: “Welk dier woont in deze grot?” of “Hoe klinkt de zee?” Combineer materialen; een bakje water wordt een thuis voor vissen, een knikker een parel, een touw een zeewierbos. Hier stimuleer je niet enkel de fantasie maar stimuleer je ook de woordenschat rond een specifiek thema. Je breidt het semantisch netwerk uit.

Een semantisch netwerk kan je zien als een soort mindmap: begrippen zijn knooppunten en de verbindingen laten zien hoe ze met elkaar samenhangen. Het heeft als functie om kennis en de relaties tussen begrippen overzichtelijk weer te geven, zodat verbanden snel te herkennen en te begrijpen zijn. Het wordt vaak gebruikt om informatie te structureren en betekenis te verduidelijken.

• Geef ruimte voor verhalen
  Soms ontstaan fantastische avonturen: vissen die schuilen, een gezonken schip, een zeemeerminnenfeest. Kinderen bedenken zelf personages en regels, ieder speelmoment is uniek.
  
  
• Zoek niet naar een einddoel
  Het spel mag halverwege stoppen, of na een dag weer opgepakt worden. De onderwaterwereld mag groeien, veranderen en soms even rusten. 

Waarom opruimen niet hoeft

Juist omdat er geen vast einde is, hoeft opruimen direct na het spelen niet (ook al is dat niet altijd makkelijk als ouder 😉). Kinderen kunnen later verder gaan, uitbreiden of veranderen wat ze eerder hebben gemaakt. Door het spel te laten liggen, geef je ruimte aan ideeën die zich langzaam vormen. Zo groeit de creativiteit, en krijgt het proces de waarde die het verdient. Is het net groter speelgoed? Zoek dan een hoekje in het huis waar het kan blijven liggen.